Sông Thao thêm một lần tôi tắm
Thêm một lần tôi đến để rồi đi
Gió cứ thổi trống không ngoài bãi vắng
Tôi nhìn em để không nói năng gì

Tôi gửi lại đây cái buồn vô cớ
Để mang về cái nhớ bâng quơ
xin chớ hỏi tại làm sao như vậy
Tôi vốn không rành mạch bao giờ

Em đưa tiễn bước chân gìn giữ lắm
Hạt mưa dùng dằng ngọn cỏ ven đê
Yêu mến ạ xin đừng buồn em nhé
Giòng nước trôi đi, giọt nước lại rơi về...

                               Nguyễn Duy

Lời bình của Vũ Nho

Con sông là cái cớ, là cái đinh để nhà thơ treo bức tranh tâm trạng của mình. Dễ hiểu vì sao dòng sông Thao, sông rất cụ thể, đoạn sông Hồng chạy qua Phú Thọ ở trong thơ Nguyễn Duy lại trở nên "phổ quát" như mọi dòng sông : Có bãi vắng, có con đê, và có thể xuống tắm, nghĩa là sông Thao cũng không "rành mạch" là sôngThao. Nó chỉ còn như một biểu tượng sông. Tác giả vốn ưa chuộng "không rành mạch" (Như anh sắp hồn nhiên tự thú) nên ngay câu thơ đầu tiên đã lấp ló sự không rành mạch đó.
             Sông Thao thêm một lần tôi tắm
Vậy trước đó đã có bao lần, hay cái lần "thêm" này lại cũng là lần đầu, cộng với "n" lần của người thiên hạ ? Lại còn thêm một lần "đến để rồi đi". Có những người dẫu có "đến- đi" vài chục lượt nhưng chẳng nhớ gì. Và sông Thao cũng không còn nhớ họ. Riêng Nguyễn Duy dẫu chỉ đến "thêm" một lần thôi, nhưng nhà thơ sẽ nhớ một đời. Còn người sông Thao không bao giờ quên nổi. Đúng hơn là người sông Thao không sao quên nổi.
             Đến để rồi đi
             Nhìn em để không nói năng gì
Cái việc đến để rồi đi (mà không ở lại) là lẽ thường. Còn việc nhìn "để không nói năng gì" thì lại là một sự bất thường-một cách có chủ ý, một sự cố tình. Anh có thể láu lỉnh như khi trên Đà Lạt : "Tôi lơ đãng nhìn em nhìn lơ đãng" (Đà Lạt một lần trăng). Phải chăng, vì "em" ở sông Thao đã khiến chàng thi sĩ không rời mắt được, nhất là khi bãi vắng chỉ toàn gió thổi.
Chưa có gì đâu. Cái buồn gửi lại chỉ là cái buồn vô cớ. (Kiểu "Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn" – Xuân Diệu) Cái nhớ mang theo là cái nhớ bâng quơ. Nguyên nhân ư ?  Câu trả lời khá mơ hồ "Tôi vốn không rành mạch bao giờ". Nhưng người đọc đâu cần hỏi nữa. Sự tình không phải là không rõ. Buồn vì phải xa sông Thao, xa người sông Thao. Nhớ là nhớ về đối tượng ấy cùng những phút giây này.
             Em đưa  tiễn bước chân gìn giữ lắm
             Hạt mưa dùng dằng ngọn cỏ ven đê
Mưa "dùng dằng" hay chính sự bịn rịn dùng dằng của họ khiến cho mưa nhuốm màu tâm trạng. Rồi cái anh nhà thơ "không nói năng gì" ở trên kia, lúc này đã phải bật thốt ra :
        Yêu mến ạ xin đừng buồn em nhé
Như vậy cái buồn, cái nhớ có duyên cớ hẳn hoi chứ đâu phải bâng quơ. Mà thôi, cứ bâng quơ thế mới hay chứ "rành mạch" quá thì chả cứ gì tác giả mà nhiều người chúng ta cũng... không muốn lắm.
Hình như trong đời ai ai chẳng có một đôi lần bâng quơ. Có điều, chỉ riêng với thi nhân thì những bâng quơ, những vô cớ ấy thành tâm trạng rồi chuyển hóa thành  thơ. Và như thế chắc sẽ càng có nhiều người nhớ, nhiều người thuộc câu thơ Nguyễn Duy đọc xuôi hay đọc ngược: Em nhé, xin đừng buồn yêu mến ạ!